La Palma: eiland van uitersten

La Palma is het meest westelijke eiland van de Canarische eilanden. Het heeft een oppervlakte van 726 km2, is ongeveer 47 km lang en 29 km breed. De hoogste berg is de Roque de los Muchachos. Het weer kan heel wisselend zijn en hangt ook af van waar je je bevindt op het eiland. Aan de oostkant is het vaak koeler, bewolkter en regent het meer. Daardoor is het landschap wél heel groen en weelderig. Aan de westkant, aan de andere kant van de indrukwekkende bergketens is het daarentegen vaak veel zonniger en warmer, maar ook droger. Boven een bepaalde hoogte kan het dan weer erg mistig zijn. La Palma heeft rond de 100.000 bewoners, waarvan ongeveer 30% in de concentratie Santa Cruz/Brena Alta in het oosten woont en 40% in de concentratie Los Llanos/El Paso/Tazacorte in het westen. De laatstgenoemde plaatsen liggen in de vallei Aridane, waar de beste omstandigheden van het eiland zijn voor landbouw, door het wateroverschot daar, gecombineerd met de meeste zonneuren.

De onstaansgeschiedenis van La Palma

Over het ontstaan van de Canarische Eilanden zijn in de loop der tijd verschillende theorieën ontwikkeld. De meest tot de verbeelding sprekende is wel dat de eilanden restanten zouden zijn van het verdwenen continent Atlantis, een verblijfplaats voor de goden. Geologisch onderzoek heeft aangetoond dat de diepe ondergrond van de eilanden bestaat uit delen van de oceaanbodem die 150 tot 180 miljoen jaar oud zijn. Door tectonische krachten, samenhangend met de vorming van de Alpen in het Tertiair, ontstonden voor de kust van Afrika breuken in de bodem van de oceaan. De brokstukken van de oceaanbodem werden opgeheven en vervolgens door vulkanisme opgebouwd tot de huidige eilanden.

Zeer rijke vegetatie

De botanische liefhebber kan zijn hart ophalen. Door de geïsoleerde ligging komen op het eiland allerlei soorten planten voor die nergens anders te vinden zijn. Vaak gaat het om planten die elders in Europa als kruiden voorkomen, maar zich op de eilanden tot struik- en vetplantachtige soorten hebben ontwikkeld. We zagen veel Canarische palmen, typische wolfmelksoorten, agaven, tamarisk, varens, canarische pijnbomen en jungleachtige laurierbossen, zoals het Bosque de Los Tilos, dat door de UNESCO tot biosfeerreservaat is uitgeroepen. Meer dan 700 plantensoorten gedijen in deze Atlantische biotoop. Een bezienswaardigheid die we waarschijnlijk gemist hebben is de Drakenboom. Zeer oude bomen, knoestig en statig, die bij La Tosca in het noorden of in de Barranco de Buracas in het noordwesten te vinden zijn. Op La Palma staan deze bomen symbool voor vruchtbaarheid en wijsheid. De hars van de boom, dat rood kleur zodra het in contact komt met lucht - het 'drakenbloed' - werd later ook gebruikt om textiel te verven en als lak. Tevens werd het gebruikt om TBC en spijsverteringsproblmen mee te genezen.

Blaffende honden en wegschietende hagedissen

Dieren die je tijdens het wandelen het meest aan zult treffen zijn ongetwijfeld honden én geiten. De meeste huizen worden bewaakt door een blaffende hond. Er wordt gezegd dat de naam 'Canarische' afgeleid zou zijn van 'tierra de canes'; land van de honden. De magere scharminkelachtige honden die wij aantroffen lijken echter waarschijnlijk weinig op de prehistorische 'canes', want dat waren robuuste honden die zelfs door de oorspronkelijke bewoners, Guanchen genoemd, gegeten werden. Op één van onze eerste wandelingen in het noorden kregen wij spontaan gezelschap van 4 speelse honden, die ons vergezeld hebben gedurende de hele wandeling. De enige reden dat onze wegen zich vroegtijdig scheidden, was omdat de honden schrik hadden voor andere, luid blaffende honden, die hoorden bij een boerderij waar wij passeerden. Een ander, minder luidruchtig dier, dat heel veel voorkomt op La Palma en er zelfs symbool voor staat is de hagedis. Tussen gaten in stenen muurtjes, in het gras, op droge, zonnige hellingen....voortdurend zie je kleinere en grotere exemplaren wegschieten. Een bijzondere vogel die wij ook regelmatig gespot hebben is de graja, een kraaiachtige met rode snavel en poten. Deze soort komt alleen op La Palma voor en is dus endemisch.

Bananen, bananen en nog eens bananen

Voordat ons vliegtuig landde, vielen reeds de vele terrassen op waarop bananen worden verbouwd. Ongeveer 98% van de agrarische export bestaat uit bananen! La Palma had niet voor niets zijn zinnen gezet op de verbouw van dit tropische gewas. Toen aan het eind van de 19e eeuw de wijnbouw was gemarginaliseerd en de cochenillesteelt vrijwel was verdwenen, bood de verbouw van bananen nieuwe kansen. Toen er concurrentie van goedkope, grote bananen uit Midden-Amerika dreigde, stelde Spanje een invoerverbod in voor buitenlandse bananen. Een protectionistische wet, nog uit de tijd van het Franco-regime. Dit stimuleerde de bananenteelt op La Palma enorm. Spanje is sinds enkele jaren echter lid van de E.G. en vanwege oneerlijke concurrentie had Spanje aangekondigd het invoerverbod van 1995 op te heffen. Inmiddels heeft een nieuwe EU-maatregel gezorgd voor een extra heffing op bananen uit alle niet-EU-landen. De op dit exportproduct gerichte economie van La Palma lijkt daarmee dus voorlopig gered. De bananen zijn kleiner en zoeter dan wij ze kennen. We zagen ook veel, relatief kleine, tuinen waar avocado's, papaja's, mango's en ananassen gekweekt werden.

Het eten, het hotel en de vele Duitse toeristen

Wij zaten in hotel La Palma Romantica in het noordelijke Barlovento. Een 3-sterren hotel net buiten het dorpje op 600 m hoogte, met uitzicht op zee. Het bleek er vergeven van de Duitse toeristen...Dat is blijkbaar op heel La Palma zo, want veel teksten op informatieborden waren éérst in het Duits, dan in het Spaans en dan in het Engels! Omdat wij bovendien niet op de hoogte waren van de 'typische keuken van La Palma' hadden wij sterk de indruk dat de maaltijden in het hotel én elders nogal 'Duits' waren, met veel varkensvlees, linzen en aardappelen. Navraag leerde dat er wel degelijk sprake was van een typische keuken, die in La Palma landelijk en ongecompliceerd is en wordt gekenmerkt door het gebruik van eenvoudige, bij het eiland horende ingrediënten. Typische voorbeelden zijn soepen met kikkererwten, of met waterkers, gegrilde vis met papas arrugadas (in zout gekookte, in de schil gekookte, 'rimpelige' aardappelen, besprenkeld met citroen), een mojo verde, een gekruide groene saus en natuurlijk verse geitenkaas en vele, stevige konijnen- en geitenvleesgerechten. Wij probeerden elke dag een andere eetgelegenheid uit en als vuistregel geldt: bij simpel ogende plaatsen, vaak familiebedrijfjes, zonder geraffineerde inrichting, heb je de meeste kans op traditionele gerechten van La Palma. Stoor u dus niet aan wankele, houten stoelen of tafels met scheefhangend plastic tafelkleed. Es muy auténtico!