Het fenomeen ecovillages

Al sinds de Oudheid zijn er voorbeelden bekend van communes die om spirituele, religieuze, politieke of criminele redenen afweken van de heersende maatschappelijke normen. Het bewaken van het evenwicht met de natuurlijke leefomgeving vormt van oudsher een belangrijke pijler van de tradities en religies van 'natuurvolkeren' zoals de Aboriginals en Noordamerikaanse indianen. Menig New Ager raakte erdoor geïnspireerd. Maar voorzover bekend is het een relatief modern verschijnsel in de menselijke geschiedenis dat alternatieve gemeenschappen worden gevormd omwille van het behoud van een voor iedereen leefbaar ecosysteem op deze planeet.

Sinds enkele jaren is er een brede ecovillage-beweging in opkomst. Sinds 1995 is er zelfs een wereldwijd netwerk actief, het Global Ecovillage Network (GEN), met afdelingen in alle werelddelen. Eerste prioriteit van het netwerk is de ontwikkeling van nieuwe en bestaande duurzame ecodorpen te stimuleren, en de aandacht te vestigen op de voorbeeldfunctie die zij kunnen vervullen.

Een ecodorp is een, richting duurzame samenleving evoluerende gemeenschap en heeft in die zin een voorbeeld- en pioniersfunctie. Volgens een opgestelde index van GEN stoelt een duurzaam ecodorp op drie poten, de ecologische, de sociale en de spiritueel-culturele. Het democratisch gehalte, onderwijs, gezondheidszorg, toegang tot informatie, betrokkenheid met de omringende omgeving zijn allemaal bepalende factoren voor het functioneren en welzijn van een dorp. Sociale aspecten spelen per slot van rekening vaak de doorslaggevende rol in het slagen en verduurzamen van het project.

Het extreem doorgevoerde individualisme in de moderne stedelijke omgeving wordt breed ervaren als een belangrijke oorzaak van sociale en culturele armoede. De mate van interactie onderling en tussen het ecodorp en de rest van de wereld op lokaal, regionaal, nationaal en mondiaal niveau, is dan ook een criterium waarmee punten zijn te scoren op de duurzaamheidsschaal. Anders gezegd, een gezonde gemeenschap ervaren de leden als een sociale verrijking die hen in staat stelt zich optimaal te ontplooien als individu en sociaal wezen. Een waar ecodorp kent nauwelijks onderscheid tussen woon- en werkplaats waardoor versnippering en de mobiliteit beperkt blijven. Hoe minder kwantiteit van kilometers en productbeleving, hoe meer kwaliteit van leven. Op diverse manieren wordt gepoogd ook in economische zin duurzaam zelfvoorziendend te zijn. Bijvoorbeeld door verhuur van gastenverblijven, of de verkoop van duurzaam geproduceerde producten. Afgelopen zomer bezocht Bliss drie totaal verschillende ecovillages in Italië en Hongarije. In drie komende afleveringen zullen deze ecovillages uitgebreid aan bod komen.