Stefaan Engels

'Je kunt het niet'. Als een mitrailleur ratelde het jarenlang door Stefaan Engels' hoofd, verstikkender dan de astma in zijn longen. Tot hij op de fiets, in een dip, uit het niets een knettergek idee kreeg. Twintig triatlons in één jaar zouden hem een wereldrecord opleveren. Om uit het diepste dal te komen, legde hij de lat op ongekende hoogte. Het werd een sprong over vier continenten, langs contrasterende culturen, door hemelse en helse sensaties om bij zichzelf uit te komen. 'Ik kan het.' En om te bewijzen dat de mens écht tot het onmogelijke in staat is besloot hij een vervolg te breien aan zijn Energy World Tour. Op 1 januari 2010 wil Stefaan in 365 dagen, 365 marathons gaan lopen... Zijn doel? Een moderne Pheidippides zijn. Zijn boodschap? Durf je leven te veranderen.

Waar begint het verhaal?

"Enkele jaren geleden toen het mis ging. Ik wist niet welke kant ik op wilde met mijn leven. Mijn huwelijk was gestrand en op mijn werk liep het ook niet lekker. Ik kreeg zelfs last van hyperventilatie en mijn dokter schreef toen lichte antidepressiva voor. Sporten deed ik niet meer. In de jaren daarvoor wél, toen liep ik marathons en deed ik triatlons. Een vriend van mij ging in die slechte periode de marathon van New York lopen. Hij vroeg of ik mee wilde doen. Dat bleek precies wat ik nodig had: een vastomlijnd doel. Ik voelde de energie weer in mijn lijf stromen en besloot meteen een paar maanden later een triatlon in Australië eraan vast te plakken. Tijdens het trainen, op de fiets tussen de Belgische kust en Gent, kreeg ik een inval: ik wilde iets bijzonders gaan doen, het zwaarste wat er bestaat: aan een recordaantal triatlons deelnemen, verdeeld over vijf continenten. Ik kan het iedereen aanraden. Al mijn demonen, mijn angsten en mijn twijfels zijn als sneeuw voor de zon verdwenen."

Was je als kind al heel sportief?

"Vanuit mijn jeugd heb ik altijd de boodschap meegekregen: je kunt niets. Als kleine jongen was ik astmatisch. Toch ben ik vanaf mijn 12 jaar beginnen te sporten, tegen de wil van mijn ouders en de dokter in. Ik beoefende in het verleden verschillende vechtsporten zoals judo en kendo. Ik had altijd de neiging om als ik ergens mee begon, daar dan te ver in te willen gaan. Ook de athletieksport heeft me altijd geïnteresseerd. De reden dat ik met marathons begonnen ben, is omdat dat door mijn beperkte longcapaciteit beter ging dan bijvoorbeeld sprinten. Ik had er aanleg voor. Toch werd ik voor militaire dienst ook afgekeurd. Niet gezond genoeg, zei de arts. Paf! Die mededeling kwam als een mokerslag aan. Niet ik, dacht ik, niet ik. Ik voelde me uitgesloten, niet meer van waarde voor de maatschappij. Op dat moment besloot ik: jullie zullen ooit nog van mij horen. Die recordpoging was ook een afrekening met mijn jeugd."

Uit wat voor gezin kom je?

"Ik was de vijfde uit een gezin van negen kinderen. Het sandwichkind zogezegd: ingedrukt tussen mijn broers en zussen. Mijn vader is inmiddels overleden. Hij werd 72 jaar na een zeer ongezond leven: roken, drinken en kankeren; aan dat laatste is hij ook gestorven. Kanker. Met mijn moeder heb ik geen contact meer. Via via hoor ik dat ze elk krantenartikel over mij inplakt. Dat is fijn om te horen. Het zou wel goed zijn als we beiden eens ons verhaal doen en een streep onder alles zetten, want je moeder blijft je moeder. Maar ik heb nergens spijt van. Ik moest van dat juk af, van alle negatieve prikkels."

Wat deed je voor je 'marathonman' werd?

"Ik had een eigen bedrijf dat onder meer tentoonstellingen en exposities organiseerde. Mijn grote voorbeeld is Christo, de kunstenaar die gebouwen inpakt. Hij viel daarmee uit de toon bij de klassieke kunstelite, maar ik bewonder hem ten zeerste. Toen ik twintig was dacht ik: over twintig jaar wil ik worden zoals hij. Ik wil dat de wereld over me praat. En ik met de wereld. Met deze recordpoging is me dat gelukt. Mijn hele job is eigenlijk campagnes in elkaar steken. Ik heb al vele jaren zowel in de culturele, als in de gezondheidssector gezeten, de laatste 10 jaar. Waarom? Omdat daar heel veel macht omheen zit. Ik probeer de massa te bereiken en de commerciële partners samen te krijgen. Ik ben nogal een netwerker. Ik probeer de industrie en de nonprofit samen te laten werken. Ik heb veel goede ideeën en pak het graag grootschalig aan om zoveel mogelijk mensen te bereiken. Ik heb inmiddels de hele wereld rondgereisd en de gezondheidsproblematiek die ontstaat door te weinig beweging zag ik eigenlijk overal. Ik besloot daarom mijn eigen lichaam en persoon in te zetten om campagne te voeren en mensen in beweging te krijgen."

Kun je er nog een privéleven op na houden?

"Het trainen voor de triatlon is ten koste van veel zaken in mijn leven gegaan, mijn sociale leven bijvoorbeeld. Een vrouw is er niet. Tien jaar geleden ben ik gescheiden. Dat was een keerpunt: ik hoefde me niet meer te verantwoorden. Het was een eenzaam jaar. Ik had altijd een coach mee, elke keer iemand anders om mezelf fris te houden. Maar wie er ook met me meereisde, ik moest het zelf doen. Zelf het koude water inspringen, zelf tien tot twaalf uur afzien. In het begin is alles nog leuk: de mensen, het eten, de omgeving. Maar op het laatst kwam ik mijn hotelkamer niet meer uit. Ik kon geen nieuwe indrukken meer aan. Ik ben een week in Hongkong geweest, maar ik heb daar niets van gezien. Alleen mijn hotelbed. Voor mij is dit een 'way of life' geworden. Als ik opsta denk ik meteen: "wat voor sport ga ik vandaag doen?" in plaats van: "ik ga eerst dit en dat doen en als ik nog tijd heb ga ik sporten." Ik heb dat gewoon omgedraaid."

Is het een glamerous bestaan?

"In het begin ging ik nog vaak naar de pastaparty's die voorafgaand aan de triatlons werden georganiseerd. Ik vond dat leuk, kwam daar als een grote meneer binnen. Maar op het laatst bleef ik weg. Ik kon het niet meer opbrengen, altijd maar diezelfde gesprekken. Je hoort weleens van die verhalen van rocksterren. Dat ze 's avonds in een stadion staan en dat ze eigenlijk niet weten in welk land ze zijn. Dat had ik ook. Moest ik nadenken op welk continent en in welke tijdzone ik eigenlijk zat. Slapen deed ik dan overdag. Maar het maakte niet uit, de focus stond maar op één ding gericht: mijn doel halen. Het is gelukt. In Arizona, de laatste bestemming, heb ik geprobeerd om de triatlon zo bewust mogelijk te beleven, want ik geloof niet dat ik ooit nog een triatlon ga lopen. Na elke triatlon was ik twee dagen niet aanspreekbaar. Ik was oververmoeid, maar kon niet slapen. Ik liet me dan masseren. Alle mogelijke massages heb ik uitgeprobeerd. Waarbij de Chinese methode de beste was. Op één dag heb ik me drie keer drie uur laten masseren. Ik heb mijn doel gehaald, maar de liefde voor de triatlon is verdwenen. Dat is mijn eigen schuld: had ik er maar niet zoveel in een korte tijd moeten doen. En nu? Ik ben natuurlijk geen topsporter die nooit iets anders dan sporten heeft gedaan, dus bang voor het zwarte gat ben ik niet. Ik voel juist een soort berusting. Als ik straks onder de tram kom, kan ik met een gerust hart sterven. Ik hoef me niet meer te bewijzen, dat héb ik al gedaan. Die onrust ben ik kwijt, al heb ik dertig jaar over moeten doen. Maar het heeft me wel het gevoel opgeleverd dat mij niets meer kan gebeuren. Ik kan eindigen in schoonheid.'"

Nu komt er toch een vervolg?

"Ik heb in Canada vaak gehoord dat je gek bent, Stefaan. Dat je een onverantwoord risico nam. Maar ik vraag me af wie er eigenlijk gek is. Jij met je triatlons? Of ik die in mijn zetel blijf zitten?" Ik koester de woorden van Peter, mijn coach in Canada tijdens triatlon nummer vijftien. Daar, op de dag dat ik mijn plaatsje verdiende in het Guiness Book of Records en Peter een mentale sprong van formaat deed, verwekten we zonder het te beseffen een nieuw geesteskind; een vervolgverhaal voor de Energy World Tour. Mijn rusteloze brein werd er zowaar rustig van. Pas enkele maanden later kreeg het kind een naam: Factor 100."

Waarom doe je dit?

"Omdat het nodig is. Als ik in mijn kennissenkring rondkijk, zie ik veel mensen waarvan ik sommige dingen liever niet weet. Hun hartslag als ze boven aan de trap komen. Of nog pijnlijker: hun vetpercentage. Meestal beseffen ze zelf dat ze door hun levensstijl hun eigen gezondheid aan het ondermijnen zijn. En toch zijn er tal van excuses om er niets aan te doen. Peter heeft intussen alle excuses van tafel geveegd. Hij is er van overtuigd dat hij binnen een jaar op de top van Alpe d'Huez staat. Met de fiets! Anderen zullen een halve (of een hele) marathon gaan lopen of van Damme naar Brugge zwemmen. Allemaal gek? Ik denk het niet, eerder smart. Ik heb zelf ervaren wat het met een mens kan doen om een concreet doel na te streven. Hoe motiverend het werkt, hoe het je rechthoudt op de moeilijke momenten. Tenminste als je doel specific, measurable, achievable, realistic en timed is, kortom smart. Want plannen om 'ooit'wat 'te gaan lopen' om aan 'de conditie te werken', daar geloof ik niet in. 'Drie keer per week trainen om in oktober de halve marathon van Brussel uit te lopen' is specifiek, meetbaar, haalbaar en tijdsgebonden. Durf je grenzen verleggen, maar binnen de grenzen van het haalbare. Je zal zien dat het lukt. Trouwens, wat is dat 'lukken'? Op de keper beschouwd is Alpe d'Huez of de marathon zelfs geen doel, maar een middel. Een gezonde levensstijl, dat is het doel."

Op www.factor100.be kun je volgen of hetPeter en al die anderen lukt...

'Yes, I can' dat een wereldrecord werd. Vol humor, vertwij felingen weemoed blikt Stefaan Engels terug op het jaar waarin de kracht van verandering hem de wereld rond stuwde. 'Yes, you can' is het verhaal dat Stefaan altijd en overal en tegen iedereen wil vertellen: 'Het is nooit te laat om met een sportieve uitdaging je leven te veranderen' is het verhaal van een knettergek idee.