Bert Poffé en Kiki Nárdiz

Leuvenaar Bert Poffé en zijn Spaanse vrouw Kiki Nárdiz hebben samen al vele avontuurlijke reizen gemaakt in Canada en Europa. In het verleden verbleven ze al eens enige tijd bij de Canadese 'Atikamekw First Nations' en ontmoetten daar natives met illustere namen zoals Bob 7 Crows (Mic Mac), Regent Sioui (Huron) en Gérald Ottawa (Atikamekw). De bewondering van Bert voor Indianen, of natives, zoals hij ze liever noemt, zit diep. Hun enorme flexibiliteit en aanpassingsvermogen inspireren hem al zijn hele leven. Dat is de reden dat hij al vele jaren de wereld doortrekt, van extreme kou naar extreme hitte, van oost naar west. Het liefst samen met zijn vrouw en hun twee kinderen. Om zich behalve wereldburger ook nomade te kunnen voelen, die buiten zijn stam, zijn 'clan' niets anders nodig heeft, dan wat de aarde hem aanreikt. Tijdens een heerlijke spaanse maaltijd met broccolitortilla en zalm, spraken we met Bert en Kiki in hun huisje in Leuven over vele zaken, onder meer over hun volgende reis naar Mongolië.

Waarom reizen jullie zo?

Bert: voor mij is het de enige manier om te reizen. Mijn drang naar de natuur laat mij deze keuzes maken. Als kind gingen we altijd naar de Ardennen, wat voor mij altijd een ongelooflijke ervaring was. Halverwege de reis ernaartoe zag ik het landschap veranderen. Heuvels waren voor mij bergen, en ik denk dat het daar ergens vandaan komt. Als kind ben ik ook enorm gefascineerd geraakt door de indianen, wat veel verder ging dan 'indiaantje spelen'. Ik las er boeken over en was geïntrigeerd door hun manier van leven, kleding, gebruiken... mijn eerste job was als steward en daarna als purser bij Sabena. Daar kon ik voor het eerst die kinderlijke fantasieën omzetten in realiteit. Sabena had namelijk als een van de weinige Europese luchtvaartmaatschappijen een rechtstreekse vlucht naar Montreal. Zo konden we in Canada geraken. Ooit zat ik samen met een indiaan in een cafeetje. We zaten samen te kijken naar de finale van Roland Garros met Steffie Graf. Daarna gingen we naar buiten en maakte deze indiaan, als vanzelfsprekend, een onmiddelijke shift terug naar 'oermens'. Het is deze enorme flexibiliteit en aanpassingsvermogen die ik zo bewonder. Zij leven volstrekt in het nu en vallen met zichzelf samen. Niet iedereen maakt overigens die shift zo gemakkelijk. Er zijn ook indianen die het er heel moeilijk mee hebben. Ik denk dat kennis van geneeskrachtige planten etc. heel belangrijk is om te blijven koesteren.

Stamgevoel is voor mij ook fundamenteel. Mijn ultieme fantasie is om met een rugzak, vrouw en kinderen de wereld rond te reizen. Een stammengemeenschap te hebben in een natuurlijke omgeving. Met mijn mensen. Ik vind het heel leuk om mijn ervaringen op de een of andere manier over te brengen en te delen. Dat is overigens niet altijd even gemakkelijk, want andere mensen begrijpen het niet altijd. Om een voorbeeld te geven: we hebben eens een winterexpeditie gedaan in Canada, in serieus koude weersomstandigheden. Op 500 km ten noorden van Toronto. Veel mensen dachten naderhand dat we dus eigenlijk naar de Noordpool geweest waren. Nee, we zijn nog nooit op de Noordpool geweest. Ik ben bang dat ik door iets te zeggen, verkeerde gedachten of beelden kan creëren en voor leugenaar uitgemaakt zou kunnen worden. Wij maken andere reizen dan bv Dixie Dancercoer en co. Ik heb een enorm respect voor hem, maar wij focussen ons dus niet op één soort expedities, zoals poolreizen. De volgende reis gaat bijvoorbeeld naar de woestijn. Ook dat aanpassingsvermogen wordt daardoor getriggerd. Als je weet hoe je met ongelooflijke koude moet omgaan, heb je daar waarschijnlijk ook iets aan als je in extreme hitte rondloopt. Het bevestigt ook het idee dat alles met alles samenhangt.

Jullie volgende reis is naar Mongolië?

Bert: Vorig jaar was er op het nieuws een reportage over Joël Rauzy. Een Fransman die al zo'n 20 jaar tochten maakt met hondensleeën en aan kampioenschappen deelneemt. Hij wou nu in Mongolië een sledetocht gaan maken. In Mongolië bestond dat helemaal niet. Daar is hond een scheldwoord. De mensen daar hebben niet zo'n goede relatie met honden. Zij zetten paarden voor hun sleden. Deze man heeft in betrekkelijk korte tijd de hondensleden heel populair gemaakt bij de bevolking. Na deze reportage heb ik spontaan een mail gestuurd naar hem. Zo kwamen we in contact met elkaar. Veel van die noordelijke volken hebben veel gemeen met elkaar. (sami, inuit...) Zijn vrouw is een Mongoolse. We gaan proberen via haar contact te leggen met de nomaden, zodat we daar kunnen overnachten. Het kan daar toch – 40 graden zijn. Begin april gaan we voor 15 dagen, zonder de kinderen. Dat is niet lang, maar we weten wat we daar willen doen en we vliegen er meteen in. Joël neemt genoeg sledehonden mee, ook voor ons. De bedoeling is om per hondenslee het 136 kilometer lange bevroren Khuvsgulmeer te omcirkelen. Onderweg willen we ook de Munkh saridag beklimmen (3.500 m). De ambassadeur van Qatar in België, Sheikh Meshal Bin Hamad Al Thani is peter van onze Mongolië-expeditie. Hij is zeer eco-minded en begaan met de klimaatsverandering. Daarnaast komt hij zelf uit een land met zeer extreme temperaturen en is hij ook van een nomadenvolk afkomstig. Hierdoor respecteert hij de nomadencultuur dus enorm.

Zit er een spirituele dimensie in jullie reizen?

Bert: Om leren gaan met bv extreme koude,zorgt ervoor dat je dat vanzelf op spirituele wijze doet, omdat 'gewone' manieren dan tekortschieten. Soms is aanpassingsvermogen alleen niet genoeg. Dixie gebruikt bv yoga oefeningen om met kou om te gaan. In die zin is elk avontuur spiritueel. Natuur inspireert me, en is in die zin ook spiritueel.

Hoe financieren jullie dit?

Bert: We worden gesponsord in natura; we kunnen gratis allerlei materialen testen, we krijgen goede prijzen voor vliegtuigtickets... Maar er gaan toch ook wel eigen middelen in. Unuksuk, is een bedrijfje dat we een paar jaar geleden zijn gestart. (Unuksuk zijn stenen mannetjes die door de inuit gebruikt worden om de weg te tonen.) We maakten een documentaire over ons verblijf bij de Anishnabe stam in Quebec en we geven regelmatig voordrachten etc, waar we een vergoeding voor krijgen.

Trainen jullie voor je reizen?

Bert: We gaan bv niet in een frigo zitten, omaan de kou te wennen. Ik geloof daar niet zo in. Wat we wel doen is materialen uittesten. Bv testen of de ritssluiting van je jas wel goed werkt. Als bij – 30 graden een ritssluiting stroef gaat, dan is dat verschrikkelijk. Wat je eet en hoe je eet is ook heel belangrijk. Na enkele dagen op zo'n reis, weet je perfect wat bepaalde voeding voor je doet. Bv. Binnen 42 minuten is deze reep erdoor. Dan heb ik die verbrand. Binnen 20 minuten is dit verbrand, etc. En die slag komt dan ook enorm snel aan. En waar voel je dat aan? Aan de kou. Als je bij – 25 graden iets eet, heb je het weer warmer, is het verbrand, dan krijg je het weer koud. Dat is een speciale ervaring. Het is alsof je met de auto aan het rijden bent en de benzine ineens op is. Je lichaam functioneert heel elementair en verbruikt alles. Je fysisch voorbereiden kan iedereen. Het zit hem in de kleine dingen. Je kunt een fantastische conditie hebben, maar totaal niet kunnen omgaan met wekenlang slapen op een matje in de vrieskou in een tent. Ook moet je weten waar je al je spullen hebt opgeborgen in je kleding/poolpak. Het is niet handig als je in de vrieskou moet gaan zoeken naar je kompas... Als het buiten stortregent, is het verleidelijk om niet naar buiten te gaan. Dan doe ik dat juist wel, om me te laten wennen aan afschuwelijke weersomstandigheden. Ik neem daarna overigens wel gewoon een warme douche.

Hoe bepaal je de bestemmingen van je reizen?

Bert: Ik heb zoveel reizen in mijn hoofd die ik nog wil maken, maar hetmoment moet juist zijn. Een bepaalde reis past op een bepaald moment goed in mijn leven en dan maak ik die. Ik praat trouwens niet over al die plannen, zolang het nog niet concreet is. Dat is een soort bijgeloof van me.

Wat doe je naast je reizen?

Bert: Er zijn twee dingen die ik volledig gescheiden houd. Mijn reizenen mijn werk. In het dagelijk leven werk ik voor kamerlid Katia della Faille, en dat is natuurlijk compleet iets anders dan onze reizen.

Ik voel bij jou, Kiki, niet de missie zoals bij Bert. Klopt dat?

Kiki: Als ik niet samen was met Bert, dan zou ik dit nooit doen. Ik heb heel lang gedacht dat ik het het niet zou kunnen, maar ik kan het allemaal wel. In die zin is het reizen voor mij grensverleggend. Ik heb interesse in planten en daarin zit ook wel een link met de indianen.
Bert: ik heb haar graag bij me, ook vanwege dat stamgevoel. Als diegene die ik graag zie bij me heb, heb ik niets anders nodig. Mijn gevoel van verbondenheid met de natuur wordt daarin versterkt. Onderweg zijn er voor mij drie dingen belangrijk: eten en drinken, het warm hebben en vriendschap.

Waar denk je aan bij het begrip puurheid?

Kiki : De onschuld en eerlijkheid van een kind is volstrekte puurheid.
Bert: Dan denk ik aan mijn vrouw. En aan de natuur.

Vind jij jezelf eerlijk?

Kiki: ja, omdat ik consequent ben en ik doe wat ik zeg.
Bert: Ik heb heel veel kanten in mij; ik kan zowel het een als het anderbegrijpen. Ik denk enorm lang na voordat ik iets naar buiten breng. Dat komt omdat ik in gedachten alle mogelijkheden afga. Ik ben consequent en rechtuit. Maar ik heb zoveel vragen omtrent 'wat is juist en wat niet' Ik doe mijn best om eerlijk te zijn, maar soms verkies ik om diplomatiek te zijn. Als echte Belg probeer ik die kunst te beoefenen.

Wat was de belangrijkste keuze in je leven?

Bert: een echte relatie beginnen met mijn vrouw. Hoewel ik me daar indertijd niet van bewust was. Dit leven is mijn passie en ik heb een vrouw gevonden, die me daar volledig in steunt.
Kiki: Mijn keuze om naar België te komen. Bert was daarvoor een goedexcuus, en maakte het makkelijker voor mij om alles achter te laten.

Welke waarden geven jullie je kinderen Guillermo (8) en Nacho (3) mee?

Bert: het goed gevoel bij de natuur. Dat wat we nog hebben van de natuur te koesteren en dat wat verloren lijkt, weer boven te halen. Kracht te stimuleren om daarnaar te zoeken.
Kiki: respect voor de natuur en voor ieder mens, hoe anders hij of zij ook is.

Heb je ooit een mystieke ervaring gehad?

Kiki: zonder iemand te willen kwetsen... de dag dat ik als jong meisje het juk van mijn katholieke achtergrond kon afgooien, voelde ik me bevrijd. Wat ook een intens, frapant moment was, was de allereerste keer dat ik mijn geliefde Spanje achter me liet. Er ging letterlijk een heel nieuwe wereld voor me open!! Die eerste keer dat ik vervolgens de Belgische landsgrens overstak herinner ik me nog levendig! De reismicrobe heeft me toen nooit meer gelost"
Bert: Ik was als kind ooit eens een pijl en boog aan het maken in de eetkamer. Op een gegeven moment snijd ik met het mes in mijn vinger. Nu ben ik nooit iemand geweest die gelooft in geesten etc, maar ik viel flauw en zag de prachtigste beelden. Ik zag prachtige indianen op grote, sterke paarden galoperen. Ik was 7 of 8 jaar.

Van wie heb je je avontuurlijkheid meegekregen?

Bert: van mijn moeder. Voor haar huwelijk heeft ze veel gereisd, wat niet zo gebruikelijk was voor een ongetrouwde vrouw in die tijd.
Kiki: van mijn vader. Hij was landmeter en daarom werd er veel gereisd.

Wat is je levensmotto?

Bert: volop leven, want ooit zal ik toch doodgaan.Dán mag ik met pensioen. Ik ben 39 jaar geleden veel te vroeg geboren, en heb moeten vechten voor mijn leven. Dat ik dat leven heb kunnen vasthouden, apprecieer ik zo, dat ik vind dat het echt geleefd moet worden.
Kiki: Carpe Diem en de kracht van het NU. Leef niet in het verleden of een verre toekomst, maar adem, ruik, zie en hoor in het NU en neem alles intens in je op!

Wat hebben jullie geleerd van elkaar?

Kiki: Communiceren over mijn gevoelens. Dat kon ik vroeger niet.
Bert: Kiki heeft mij rust gegeven. Ik sliep vroeger altijd heel slecht, maar sinds ik naast mijn vrouw slaap, slaap ik heel erg goed.

Wie zijn je helden?

Kiki: Er zijn nog heel veel levende mensen die ik bewonder.
Bert: Geronimo, een grote apacheleider. Een van de laatste strijders tegen de overheersing van de Amerikanen.

Wie of wat ergert je het meest?

Bert: alles wat met administratie en papierwerkte maken heeft, omdat dat de creativiteit ondergraaft.
Kiki: Gebrek aan tijd, daar droom ik elkenacht over.

Wat vond je van dit interview?

Bert: Een speciale ervaring. Je merkt hoe hard je gaat nadenken over jezelf.
Kiki: voor mij is het nog altijd moeilijk om me in het Nederlands uit te drukken.

Bliss: Bedankt!