Als je kiest voor stress (1)

Door de toenemende welvaart verwachten veel mensen steeds meer van zichzelf. Overvolle agenda's op het werk én in het weekend maken dat we precies nooit meer toekomen aan rust. We weten allemaal dat een beetje stress ons kan helpen om te presteren en ons alert te houden. Soms is stress ook nodig, omdat we snakken naar meer 'drive' in het leven. Stress kan de katalysator zijn om in gang te schieten. Sommigen verzetten pas bergen met de deadline in zicht. Sporters presteren vaak beter in een wedstrijd dan tijdens een training. Een dier in nood is in staat ongelooflijke krachtinspanningen te leveren. En dat geldt ook voor de mens. Maar stress heeft ook keerzijde!

In de file staan is voor de ene persoon ontspanning en genieten en voor de andere persoon kan het niet snel genoeg vooruitgaan. Een lekkere maaltijd in een gezellig restaurant is ofwel een moment van ontspanning of een onbewust stressmoment, omdat het eten onvoldoende wordt gekauwd. Er zijn heel veel momenten die een mens stress kunnen geven, maar uiteindelijk kies je zelf om je lichaam, je organen en je geest onder stress te zétten. Dit gebeurt meestal onbewust, maar je kan bewust kiezen om anders te leven. De gevolgen zijn niet te overzien en voor iedereen anders. De ene zal zich moe voelen, de ander depressief, de ander krijgt dan weer hoge bloeddruk, hartkloppingen, spanningen op de borst, spierpijnen, hyperventilatie of nog veel meer, zoals een rustloze slaap, te weinig slaap of insommnia. Daarom gaat het in dit eerste deel over slaap ... Want een toestand van ononderbroken stress gedurende langere tijd heeft invloed op de slaap en te weinig slaap put de geest uit en maakt dat je nog minder stress aankan.

Vechten of Vluchten

'Stress' is het Engelse woord voor spanning en druk, en is inmiddels volkomen in onze taal ingeburgerd. Daaruit blijkt hoezeer we vertrouwd zijn geraakt met het verschijnsel. Stress zoals we het nu kennen, heeft alles te maken met ons jachtige bestaan. Maar ook onze verre voorouders die leefden als jagers en verzamelaars waren onderhevig aan stress. De druk om te overleven was voor hen veel groter. Niet alleen om 'dagelijks brood op de plank' te krijgen, maar ook om dreigingen het hoofd te bieden. Stress heeft veel te maken met een kernemotie van het lichaam: angst.Andere kernemoties zijn: woede, blijdschap, verdriet, afschuw en verrassing. Angst en woede liggen heel dicht bij elkaar. Bij een dreiging kan de mens twee dingen doen. Hij kan het gevaar ontlopen door in zijn schulp te kruipen of vluchten. Of hij kan de strijd aangaan en zich ertegen weren. In het laatste geval maakt angst plaats voor woede. In de psychologie heet dit de vecht- of vluchtreactie. Het ligt aan de basis van stress. Stress kan zich zowel in geestelijke als in lichamelijke klachten uiten. Lichamelijke klachten zoals hoofdpijn, slapeloosheid, maag- en darmklachten springen het meest in het oog. Geestelijke klachten als prikkelbaarheid, agitatie, zich ondergewaardeerd voelen, angst, verdriet en agressie worden vaak minder goed herkend. Vaak omdat dit gedrag of deze emoties niet in verband worden gebracht met de spanningen waaraan men onderhevig is. Lichaam en geest hebben natuurlijk veel invloed op elkaar. Bij stress is vaak sprake van een wisselwerking tussen de twee. Geestelijke stress leidt vaak tot lichamelijke klachten. Maar ook lichamelijke klachten kunnen op den duur het (geestelijk) welbevinden beïnvloeden. Het wordt vooral lastig als je puur van de zenuwen onder je niveau gaat presteren of brokken gaat maken. Dat kan het geval zijn als de gestelde verwachtingen te hoog zijn. Soms doordat anderen de lat te hoog hebben gelegd, maar in de meeste gevallen stel je jezelf te hoge eisen.

Schaapjes tellen

Op korte termijn kun je wel willen minder hoge eisen aan jezelf te stellen, maar dat lukt meestal niet. Daarom is het belangrijk om er vandaag 'in gedachten' mee te starten. Veel mensen willen van vandaag op morgen nieuwe programma's instellen qua manier van leven dat ze op dat moment als het juiste ervaren. Maar als ze merken dat ze daar niet in lukken dan zegt hun perfecte ik: "Het zal wel niets voor mij zijn." Een goede communicatie begint bij jezelf en meestal doe je dat beter niet net voor het slapen gaan. Het hoeft geen betoog dat je beter niet uren zit te suffen voor de televisie om net voor bedtijd te starten met nieuwe voornemens, intenties en het overlopen van de mislukkingen van de voorbije dag. Wees blij met jezelf en met wat je doet! Niet tevreden, trek er dan eens een weekend voor uit, met het uitzoeken van wat je wel wilt én DOE het dan ook. Dat geeft gemoedsrust. Ik spreek vanuit ervaring. Wacht niet tot een burnout je helemaal opbrandt. Genoeg uren slapen is net zo belangrijk als de mate waarin je onverwerkte emoties kunt verwerken. Daar hoort een diepe slaap met veel dromen bij én daar hoort genoeg melatonine bij.

Serotonine

De communicatie in onze hersenen verloopt met behulp van gemiddeld 100 miljard neuronen. Deze neuronen communiceren via neurotransmitters die vrijkomen in verbindingen die synapsen worden genoemd. Tot op heden zijn er zo'n 60 neurotransmitters bekend. De bekendste daarvan zijn serotonine, dopamine, noradrenaline, adrenaline, endorfinen en acetylcholine. Serotonine is een neurotransmitter met een belangrijke rol in de chemie van onze hersenen. Als neurotransmitter regelt serotonine stemmingen en gedrag en reguleert het de activiteiten van vele andere neurotransmitters waaronder noradrenaline, dopamine en endorfinen. Diverse pijnverminderende en stemmingsverbeterende effecten van serotonine worden mogelijk teweeg gebracht doordat serotonine zorgt voor een verhoogde productie en afgifte van endorfinen. De hoeveelheid serotonine in de hersenen heeft grote invloed op vele hersenactiviteiten zoals: stemmingen, slaap, seksueel gedrag, pijntransmissie en eetgedrag. Ons denken, voelen en onze gedragingen zijn dus sterk afhankelijk van de hoeveelheid serotonine. Voldoende serotonine in de hersenen brengt rust, relaxatie en milde euforie. Een tekort aan serotonine, het "laag serotonine syndroom", kan leiden tot tegengestelde gevoelens zoals depressiviteit, angst, onrust en verminderde controle over onze dierlijke impulsen. Dit syndroom doet steeds meer zijn intrede in de westerse wereld.

Aanmaak van serotonine

Neurotransmitters in de hersenen, zoals serotonine, worden gemaakt uit eiwitten die zich in onze voeding bevinden. Deze eiwitten worden afgebroken tot aminozuren. Tryptofaan is zo'n essentieel aminozuur en dient als grondstof voor serotonine. Zo dient een ander aminozuur; tyrosine, als grondstof voor noradrenaline. Uit Tryptofaan wordt 5 HTP gemaakt, dat vervolgens in de lever en hersenen wordt omgezet in serotonine (of als het donker wordt; melatonine).

Tryptofaan en 5 HTP

Uit tryptofaan, dat in onze voeding voorkomt, produceert het lichaam via verschillende tussenstappen serotonine. Via het enzym tryptofaan-hydrolase wordt Tryptofaan omgezet in 5 HTP. Tryptofaan kan in de lever echter óók omgezet worden naar kynurenine. Dit is een spierstimulerende stof. Het lichaam heeft een bepaalde hoeveelheid kynurenine nodig om goed te functioneren. Als de niveaus te hoog worden neemt de kans op spierschade toe. Bij langdurig verhoogde niveaus neemt de kans op de ziekte van Parkinson toe. Er zijn verschillende factoren bepalend voor de omzetting van tryptofaan naar kynurenine of naar andere substanties. Zo verhoogt stress de productie van kynurenine. Stress vermindert namelijk het enzym tryptofaan-hydrolase dat nodig is voor de omzetting naar 5 HTP. Andere factoren die de omzetting naar 5 HTP negatief beïnvloeden zijn: tekorten aan vitamine B3 en B6, laag magnesium niveau, insuline intolerantie en genetische factoren. Al deze factoren leiden tot een verhoogde activiteit van de enzymen tryptofaan oxidase en kynurenine formidase, die tryptofaan in de lever omzetten naarkynurenine en een vermindering van het enzym tryptofaan-hydrolase die verantwoordelijk is voor de omzetting van tryptofaan naar 5 HTP.

Zenbev

Circa 70 procent van 5 HTP wordt vanuit de darmen in het bloed opgenomen. Belangrijk is ook dat 5 HTP makkelijk de bloed-hersenbarriere passeert. Omdat het 5 HTP-molecuul vetoplosbaar is, wordt het gemakkelijk in de hersencellen opgenomen. We hadden de voorbije week een interview met de Canadese psychiater Craig Hudson. In zijn werk werd hij bijzonder veel geconfronteerd met mensen die onderuit gingen aan angst en/of aan slaaptekort. Daarom vond hij Zenbev (Biosential Inc.) uit. De natuurlijke Tryptofaan in dit voedingssupplement wordt gewonnen uit pompoenpitten. Tryptofaan is één van de zeldzaamste bouwstenen van proteïnen, bekend als aminozuren. Het is een essentieel aminozuur, wat betekent dat het lichaam het zelf niet kan aanmaken en het dus moet worden ingenomen. Nu is het zo dat pompoenpitten ook andere aminozuren bevatten, die er allemaal om strijden om opgenomen te worden door de hersenen. Zenbev lost dit op door de toevoeging van een kleine hoeveelheid koolhydraat, waardoor tryptofaan gemakkelijker opgenomen wordt door het lichaam. Tegelijkertijd gaat datzelfde koolhydraat een verbinding aan met andere aminozuren, die vervolgens worden afgevoerd naar de lever. Resultaat: Tryptofaan heeft veel meer kans om opgenomen te worden door de hersenen. Zenbev kan zowel overdag als 's nachts worden ingenomen ter verlichting van kwalen die worden geassocieerd met een gebrek aan Tryptofaan. Wanneer Zenbev overdag wordt ingenomen, wordt de Tryptofaan omgezet in serotonine. Dat leidt tot een beter humeur, een betere eetlust en een verhoogd gevoel van welzijn. Wanneer het 's nachts wordt ingenomen, verandert de serotonine in melatonine, die het slaapmechanisme in de hersenen activeert, wat zorgt voor een rustige, natuurlijke slaap. Slaapwel

Tekst: Pedro Domingo