Duurzaam wonen

De eerste generatiepassiefhuizen, door sommigen 'eco-villa's genoemd, maakt plaats voor straten en wijken met passieve rijwoningen. Ook renovaties van woningen naar passiefhuis zitten in de lift. De meerkost voor een passieve rijwoning is beperkt (5 tot 7%). Voor geheel of half vrijstaande woningen kan dit oplopen tot 10 à 20 procent. Weliswaar wordt die meerkost gecompenseerd door de extreem lage energiefactuur van zo'n woning – soms amper 2,5 euro per maand - en dat als vast bedrag voor tientallen jaren. In tijden van stijgende energiekosten is opteren voor een passief huis, kantoor of school een vooruitziende keuze. Bovendien reduceer je de CO2-uitstoot van je woning met driekwart. Je draagt zo zorg voor het klimaat in en buiten je woning.

Iets nieuws onder de zon

Bij de planning van de passiefbouw wordt gekeken naar de gebouwschil. Het gebouw wordt goed geïsoleerd en kierdicht afgewerkt. We spreken afhankelijk van het soort isolatie van isolatiediktes van 10 tot 20 cm in de vloer, 30 cm voor de muren, en 40 cm voor het dak. Vervolgens wordt veel belang gehecht aan het kierdicht afwerken van de bouwschil en het elimineren van de beruchte koudebruggen (bouwknopen). Bij de planning van een passieve woning wordt verder rekening gehouden met een compacte bouwstijl en met de oriëntatie van de woning, om de warmte van de zon optimaal te benutten. Echt nieuwe bouwtechnologie is beperkt tot het gebruik van een ventilatiesysteem met warmtewisselaar. Die neemt de warmte uit de uitgaande luchtstroom en geeft die af aan de koele binnenkomende lucht. Op deze manier gaat de warmte die in huis is opgewekt door elektrische apparaten en de warmte die je eigen lichaam afgeeft niet verloren, maar geniet je wel dag en nacht van goede gefilterde lucht. Kieren en spleten zorgen niet alleen voor kostbare warmteverliezen en een zwaardere belasting van het ventilatiesysteem, ze zorgen voor tocht. In passieve woningen komt dit niet voor. De isolatie, kierdichte afwerking en het drievoudige glas met passief schrijnwerk garanderen dit. De glaspartijen worden bij voorkeur op het zuiden gericht om in de tussenseizoenen en in de winter zoveel mogelijk de passieve zonne-energie te benutten. Om 's zomers oververhitting te vermijden is zonnewering noodzakelijk. Vaak wordt gebruik gemaakt van een overstekende dakrand om de hoogstaande zomerzon buiten te houden. De nood aan verwarming in een goed gebouwd passiefhuis mag niet groter zijn dan 15 kHw per m2 per jaar. Dat komt overeen met het vermogen van een strijkijzer om de woning te verwarmen. Om de kostprijs te drukken is het belangrijk om compact te bouwen. Dit betekent niet noodzakelijk klein. Het betekent dat je dure uitsteeksels zoals dakkapelletjes en de fermette bouwstijl het liefst zoveel mogelijk vermijdt, om extra isolatie en werkuren te voorkomen.

Certificaat als kwaliteitsgarantie

"Onze aanpak bestaat eruit om zo energiezuinig mogelijk te wonen, maar met een hoog wooncomfort. Bij de nieuwe generatie passiefhuis bouwheren lijkt dat een belangrijk element in hun keuze", zegt Peter Dellaert van Passiefhuis-Platform vzw, organisator van de beurs Passive House. De eerste passiefhuizen waren haast per definitie houtskeletbouw met ecologische isolatiematerialen, maar ondertussen bracht een bekende baksteenproducent een passiefhuis op de markt dat uitsluitend met klassieke bakstenen en isolatiematerialen wordt gebouwd. Er is zelfs een Vlaams 'sleutel -op-de-deur'-bedrijf dat enkel nog passief bouwt. Bij deze bedrijven groeit de aandacht voor duurzame materialen die verder gaat dan de grondstoffen. Er wordt naar de volledige bedrijfsvoering gekeken, oorsprong van de grondstoffen en manier van transport. Het Passiefhuis-Platform geeft opleidingen aan architecten en verleent certificaten aan de eigenaar van een passiefhuiswoning. Door onze Duitse 'moederorganisatie' is er destijds een rekenpakket ontwikkeld waarmee al vóór de aanvang van de werkzaamheden een aantal berekeningen worden gemaakt. Deze PHPP berekenings- software is een echte ontwerptool. Al bij het maken van het ontwerp kan de architect kijken welke materialen hij gaat gebruiken, waar de ramen komen en hoe groot,... Het volstaat niet je huis te bouwen en daarna alles in te geven in de PHPP om je certificaat te behalen. Architecten die denken dat een passiefhuis bouwen is als een gewone woning met extra isolatie, lopen hier tegen de lamp. Om een certificaat te kunnen behalen wordt via een zogenaamde 'blowerdoor'-test de luchtdichtheid van de bouwschil gemeten. Op een dag met veel wind mag per uur hoogstens 60% van de lucht in de woning verdwijnen. Bij nieuwbouw woningen vandaag is dat al snel 5 tot 6 keer het volume lucht dat wegwaait door kieren en spleten. De woning behaalt het passiefhuiscertificaat wanneer ze deze luchtdichtheidseis haalt en een verwarmingsbehoefte heeft die kleiner of gelijk is aan 0,15 kWh per m² per jaar. Dat komt overeen met het verbruik van 1,5m³ gas per m² per jaar voor verwarming. Bij een doorsnee woning ligt dat eerder tussen de 15 tot 20 m³ gas per m² per jaar. Een nieuwbouwwoning die voldoet aan de regelgeving vandaag verbruikt tussen de 10 en 15 m³ per m² per jaar. Met het passiefhuiscertificaat heeft de bouwheer meteen recht op een belasting vermindering van de federale overheid van 870 euro per jaar en dit 10 jaar lang en een Vlaamse korting op de roerende voorheffing. Overigens zijn er ook nog andere premies van de Vlaamse overheid die deze energiezuinige keuzes aanmoedigen.

Energiezuinige scholen en kantoorgebouwen

Voor scholen met torenhoge verwarmingskosten, is de passiefhuistechnologie bijzonder interessant. De meerkost van bijvoorbeeld een mechanisch ventilatiesysteem met warmterecuperatie weegt veel minder door in het totale bouwbudget en de besparingen op verwarming zijn indrukwekkend. De school houdt zo meer werkingsmiddelen over. Ook wordt de slechte luchtkwaliteit in vele klaslokalen meteen verholpen. In Vlaanderen zijn 24 passieve scholen in aanbouw. De stad

Antwerpen besliste dat ze enkel nog passieve scholen bouwt en de bestaande renoveert naar passief. Ondertussen worden de eerste sociale passiefwoningen opgeleverd en in 2012 wordt er in de Gentse Rabotwijk een complex van 185 passiefwoningen gebouwd. Een deel ervan krijgt de bestemming als sociale woning. In Duitsland staan er al 13.000 passiefhuizen en ook in Oostenrijk met 10.000 passieve woningen is 'passief' de courante bouwwijze geworden. Een aantal Duitse en Oostenrijkse deelstaten heeft passiefbouw als bouwnorm ingesteld. Bij ons besliste het Brusselse gewest dat vanaf 2015 alle nieuwbouw passief moet zijn. De Vlaamse kandidaatbouwer wacht echter niet op de regelgever. De passieve markt is in volle groei en biedt opportuniteiten voor innoverende bedrijven. Onze driedaagse opleidingen voor architecten volgen elkaar de laatste tijd steeds sneller op. Onze grootste bekommernis voor de toekomst is kwaliteitsbewaking van de realisaties en een gedegen opleiding van de bouwvakkers en aannemers.

Op de beurs Passive House op 10 en 11 september te Brussel kun je zelf zien wat passief bouwen en renoveren bijdraagt aan jouw comfort. Vorig jaar bezochten 6000 mensen deze beurs met 120 stands. Producenten, leveranciers, architecten, 'sleutel-op-de-deur' bedrijven,...

Surf ook naar www.passiefhuisplatform.be en www.passivehouse.be