Een voedingsplan voor een Zuidpool-expeditie

Wanneer poolreiziger Dixie Dansercoer volgende maand zijn nieuwe Zuidpool-expeditie start, samen met geneeskundestudent Sam Deltour, dan vertrekken ze met 110 pakketten voeding. Telkens voor twee personen. samen goed voor een 190 kg aan "lekkers" om mee te sleuren in de bagage van bij de start. Dirk Van Overstraeten van Sanmovan, één van de voedingsspecialisten die mee het voedingsplan uitwerkten, geeft uitleg.

Dixie Dansercoer en Sam Deltour zullen gedurende 100 dagen, al kitesurfend, een tocht maken van 6000 km op de Zuidpool. Extreme koude, tussen -30° en -50°C, en het gebruik van veel lichaamskracht, zorgen ervoor dat zij 5000 kcal per dag nodig hebben. Tijdens vorige expidities at Dixie altijd hetzelfde: voornamelijk een mengeling van noten, olijfolie en veel chocolade. Ditmaal contacteerde hij zijn jeugdvriend, Frank Fol, met de vraag om smaak en variatie toe te voegen. Frank ging op zijn beurt op zoek naar voedingsdeskundigen die hem daarbij konden adviseren. Dat werden Dirk van Overstraeten en Diane Moonen van Sanmovan en voedingsconsulente Christine Tobback, gespecialiseerd in voedselintoleranties en allergieën. Christine Tobback testte poolreizigers om te zien hoe hun lichaam op voeding reageert, waardoor hun gevoeligheden bepaald én vermeden konden worden. Dirk van Overstraeten werkte al eerder met Frank samen, bij "Life, eat and sports". Hij werd als orthomoleculaire gezondheidsbegeleider (volgens de klinische psycho neuro immunologie) om raad gevraagd over het gebruik van vetten en suikers.

Eind augustus ging de concrete voorbereiding van start. Dixie vertelde Frank en Dirk, dat er dagpakketjes moesten gemaakt worden, waar alle voeding inzit. De voeding moet zo compact en stapelbaar mogelijk gemaakt worden, aangezien zij vertrekken met 190 kg aan voeding op hun slee. 's Morgens en 's avonds kunnen Dixie en Sam water koken in hun tentje. Dit water gieten ze bij de bevroren voedingplaat, zodat ze een warme maaltijd krijgen. Gedurende de dag eten zij hun voedsel bevroren. In het verleden was dit voornamelijk chocolade. Maar van een bevroren chocoladereep een stuk afbijten is erg schadelijk voor je tanden. Praktische opmerkingen... Dirk was echter al wekenlang aan het brainstormen over het inhoudelijke aspect van de voeding.

Dixie en Sam hebben nood aan massa's calorieën, dus alles mocht voor deze expeditie uit de kast gehaald worden! De grote uitdaging was om ongeveer 5000 calorieën in maximum 900 g voeding te verwerken. Frank Fol zorgde er voor dat het ook lékker is. Daarnaast moet de voeding zo droog mogelijk zijn, want bevroren water is nutteloos extra gewicht. Verse producten als groenten en fruit zijn uit den boze, want bij -30° bevriest alles meteen en ook deze soort voeding bevat teveel vocht. Noten en oliën hebben de hoogste calorische waarde van onze voedingstabel. Gelukkig zijn noten rijk aan eiwitten, dus dit werd de basis van onze voeding. Er werden zo veel mogelijk verschillende notensoorten gebruikt, met uitzondering van pinda's. Wat het gebruik van oliën betreft, was er sprake van wat meer rekenwerk. Maar ... er was nog een probleempje! Al deze voedingsstoffen moeten ook nog de lever passeren en voor het lichaam bruikbaar gemaakt worden. Hiervoor heeft de lever vitaminen en mineralen nodig. Door de extreme omstandigheden waarin ze verkeren, verbruiken Dixie en Sam bovendien tot drie keer meer mineralen dan hier. Omdat er geen verse producten gebruikt kunnen worden, bevat het voedingspakketje maar heel weinig van deze hulpmiddelen. Dixie en Sam kunnen echter ook moeilijk dagelijks hun vitaminen tabletten slikken.

Dirks' eerste idee was het ontwerp van een praline, waarin de meest noodzakelijke vitaminen en mineralen verwerkt zijn. Er werd gebruik gemaakt van chocoladekuipjes en veel calorierijke ingrediënten om een vulling te maken. Chocolade, room, boter, honing en noten lagen aan de basis van deze ganache. Gelukkig màg het calorierijk zijn. Van dit mengsel kun je nog steeds vlot een stuk afbijten, zonder je tanden te breken, zélfs in bevroren toestand. Alleen bleken de kuipjes niet zo handig, omdat ze niet goed gestapeld konden worden. De oplossing werd 'een bevroren plakkaat' van gelijke vorm als het ontbijt en het avondmaal. Als hartig middagmaal bedacht Frank een variant op Dirks' recept van notenbrood. Het oorspronkelijke recept bevatte teveel eieren, wat in bevroren vorm heel veel korreling gaf. Niet echt praktisch dus om met dikke handschoenen te gebruiken.

Op 9 september werd er een try-out georganiseerd. Dirk en Frank wogen en probeerden uit en tegelijkertijd werden hoeveelheden en calorieën geteld. Hieronder staat een voorbeeld van een eerste berekening, voor één dag.

Na veel tel- en rekenwerk kwamen we uit op de juiste samenstelling van een weekmenu. Elk dag een nieuw ontbijt, middagmaal en avondmaal zorgen voor de nodige variatie. Samen met een poedersoepje, poederthee en kleine hartige snack zaten we aan het juiste gewicht. Fouten werden er natuurlijk ook gemaakt. Frank verwerkte in de hartige notenkoek Légumaise als smaakmaker. Hiervan worden vijf soorten gebruikt. In één week, komen dus twee soorten, twee keer terug. In de bestelling werd echter geen rekening gehouden met deze zeven variaties, dus werd er een verkeerde hoeveelheid besteld, namelijk van elke soort 6kg600 en 13kg200. Terwijl er slechts maximum 1kg20 nodig was! Gelukkig werd dit rekenfoutje net op tijd ontdekt, voordat er 46 kg légumaise aangekocht werd.

De lunchgerechten bereidden Dirk en zijn vrouw Diane samen in hun vrije weekends. Van de vroege morgen tot de late avond wegen, mengen en bakken.... De hartige koek waren, net gemeten, 6 porties per bakplaat, waardoor ze perfect in het pakketje pasten. Op vrijdag 7 oktober werden alle ingrediënten verzameld en kwam er hulp van een aantal mensen om alle maaltijden te bereiden. Dit was zeer intensief. Van 10 uur tot 22 uur was men bezig om alles af te wegen, te malen, te mengen en in porties te verdelen, die dan in de diepvries konden. Zondagmorgen maakten Dixie en Sam zelf alle pakketjes klaar en trokken ze vacuüm. 20 oktober werd alles opgehaald en naar DHL gebracht voor verzending.

Hoe zit het ook alweer met de oliën?

Omega 3-6-9 zijn de drie stoffen die in de juiste verhouding moeten aanwezig zijn in onze voeding. Omega 3 zit voornamelijk in vis. Omega 6 zit in alle plantaardige oliën, met uitzondering van olijfolie, want die bevat omega 9. In de huidige maatschappij komt omega 6, 20 tot 30 keer méér in ons eten voor dan omega 3. Door deze wanverhouding werkt omega 6 ontstekingsbevorderend. Daar moesten we dus zeker rekening mee houden in onze berekeningen.

Tekst: Dirk Van Overstraeten Tekstbewerking: Daniëlla Sloots
Foto's: Dirk Van Overstraete en Frank Fol