Ecotherapie: Herstel in evenwicht met de natuur

Wat heeft ecologie te maken met therapie? Waarom zou je, zoekend naar een gepaste therapie, 'belast' willen worden met ecologische thema's, als dit niets met je probleem te maken heeft? Gelukkig is dit ook niet de bedoeling van ecotherapie.

Mens maakt deel uit van een levend netwerk

Ecotherapie is een praktische toepassing die uitgaat van een ecofilosofisch en ecopsychologisch wereldbeeld. De natuur heeft ons nodig en wij als mens hebben de natuur nodig binnen een wereld in transitie. Ieder integratief therapiemodel houdt rekening met zowel de intrapsychische dimensie (innerlijke wereld) als interpsychische dimensie (buitenwereld, relaties) van de cliënt. Er wordt dus tegelijk aandacht gegeven aan emoties, gedachten, gedrag, patronen, pijnpunten, verlangens, ... als aan de relationeel-communicatieve context met de familie, het kerngezin, partner, vrienden, werk ... Verder zal integratieve therapie ruimte scheppen voor de uniciteit van de cliënt binnen het universele met aandacht voor een humanistisch-existentiële en transpersoonlijke (spirituele) dimensie. Ecotherapie biedt als extra dimensie binnen een integratief kader een holistische kijk op het leven aan. Onze natuurlijke zijnsgrond is verweven met de aardse en kosmische natuur. Dit inzicht resulteert in een therapiemodel dat rekening houdt met een natuurlijke dimensie die zowel aanwezig is in de diepte van ons wezen als binnen onze sociaal-maatschappelijke relaties.

Toepassing binnen verscheidene contexten

Ecotherapie is geen nieuw therapeutisch model en heeft geen vooraf gecreeerde methoden, zoals andere therapiemodellen. Ecotherapie kan toegepast worden binnen verscheidene maatschappelijke en sociale contexten. Zo bestaat er bijvoorbeeld Animal Assisted Therapie waarbij het dier als intermediair ingezet wordt binnen een orthopedagogische of therapeutische context. Ecotherapie toegepast binnen een psychotherapeutisch kader betekent dat het therapiemodel een vergroening ondergaat. Allereerst zullen ecotherapeuten oog hebben voor de bredere sociaal-ecologische context van een client. Verder zal iedere geuite vorm van bezorgdheid rond maatschappelijk-ecologische thema's, niet teruggevoerd worden tot innerlijke of relationele projecties, hetgeen binnen een klassiek therapiemodel veel gebeurt. In dit geval zal een ecotherapeut deze bezorgdheid of pijn bewust met de client bespreken, een plek geven, helpen verwerken, .... Een vergroening van therapie houdt verder in dat reeds bestaande therapiemodellen heruitgevonden worden. Zo zal lichaamsgerichte therapie veel meer nadrukken leggen op een uitwisseling tussen natuur en lichaam. Groeigerichte therapiemodellen zoals cliënt-centered therapie en gestalttherapie richten hun focus reeds op herstel met innerlijke betekenispotentialiteiten en zelfactualisatie. Een vergroening houdt hier in dat we tijdens dit werk niet enkel een gerichtheid hebben op de binnenwereld van de client, maar de natuur als spiegel en hulpbron gebruiken voor het gewaarzijn van allerlei emoties, gedachten, belemmerende patronen, verlangens en passies.

Natuur-gebaseerde therapie (NGT)

Onderzoek toont aan dat de natuur een zelfregulerend en zelfgenezend mechanisme in zich draagt. Therapie in en met de natuur zorgt ervoor dat het aangeboren herstellend vermogen in de mens ontwaakt. Tijdens een NGT sessie werkt de natuur als intermediair. Het toepassen van reeds bestaande therapeutische methoden binnen een natuurlijke setting, bevordert het proces. Eenvoudig gesteld laat NGT herstel en groei ontstaan vanuit een gezonde interactie met de aarde. Het mindful aanwezig zijn in de natuur resulteert in een andere levensvisie die bevorderlijk is voor de relatie met jezelf, de ander en 'het andere'.

Groepswerk

NGT kan ook toegepast worden in een groepssetting waarbij de dynamiek van de groep een extra dimensie toevoegt. Het gebrek aan gemeenschapsgevoel of het gevoel van afgesplitst te zijn, hetgeen veel voorkomt binnen onze hyperindividualistische cultuur, kan via groepswerk in de natuur opgeheven worden. 'Her-verbinding met de natuur' programma's kunnen binnen verscheidene groepscontexten toegepast worden. 'Work that Reconnects' werd door activiste, systeemdeskundige en Boeddhiste Joanna Macy gecreeerd om in groep uiting te geven aan onze reacties en bezorgdheid rond sociaal-ecologische thema's. Het 'grief and empowerment model' biedt diepgaande processen aan om onze bezorgdheid, pijn en het rouwen voor de hedendaagse crisis een plek te geven. Daarnaast biedt het verhelderende cognitief-spirituele visies aan ter bevordering van herstel en als alternatief.

The Great Turning

The Great Turning of 'de Grote Omwenteling' is een metafoor die gebruikt wordt om onze hedendaagse bewogen tijd mee te omschrijven. Iedere historische (r)evolutie of omwenteling ging gepaard met een crisis die eraan vooraf ging. Onze hedendaagse crisis speelt zich af op sociaal-ecologisch vlak. Temidden van deze sociaal-ecologische revolutie bewegen we ons naar een duurzame aanwezigheid op aarde. Talrijke groeperingen en mensen richten zich naar een duurzaam alternatief. We vinden de uitingsvormen van deze beweging niet terug binnen de gecensureerde maatschappelijke grote media of organen. Het is een beweging vanuit sterk geengageerde mensen met een visie voor de toekomst. Ecotherapie draagt haar steentje bij tot dit transitieproces waarbij we ons bewegen van een hedendaags ontspoort industrieel groeimodel naar een duurzame, levensondersteunende beschaving.

Tekst: David Jelinek - Ecotherapeut