Voedinglabels: Labelinfo.be scheidt het kaf van het koren

Bewuste consumenten stellen zich vragen over de milieukenmerken en ethische eigenschappen van producten. Productlabels kunnen daarbij helpen. Ze kunnen je informeren over de milieukenmerken van een product of de sociale omstandigheden waarin het tot stand kwam. Er zijn ook labels die aantonen dat het product afkomstig is van eerlijke handel. Andere labels geven geen duurzaamheidsinformatie maar zeggen iets over de kwaliteit, de herkomst, de samenstelling of de veiligheid van een product. Consumenten zijn intussen overstelpt met allerhande labels, zowel betrouwbare als labels van bedenkelijke oorsprong. Ze zien door het bos de bomen niet meer, waardoor heel wat mensen ontmoedigd raken en dreigen af te haken. Gelukkig is er - www.labelinfo.be - waar het kaf van het koren wordt gescheiden.

Deze databank, instrument voor bewuste verbruikers, is een lange termijn project omtrent labels dat het Netwerk Bewust Verbruiken vzw (NBV) in samenwerking met een reeks partners begon in 2007. Het doel is een inventaris van de verschillende productlabels op te stellen en rond dit thema consumenten en organisaties te informeren, sensibiliseren. Niet alleen kritische consumenten, maar ook sociaal-culturele organisaties die vormingen of andere activiteiten organiseren rond duurzame consumptie, vinden hier een schat aan informatie over productlabels.

Onderzoeksmethode

Onderzoekers maakten per label een fiche met informatie over de criteria, de wijze waarop die tot stand zijn gekomen, gegevens over de controle, transparantie, aanvraag- en certificatieprocedure. Deze informatie is hoofdzakelijk verkregen via een literatuurstudie en overleg met betrokken stakeholders, waaronder de labelorganisaties zelf.

Wanneer heb je nu te maken met een degelijk label?

Een betrouwbaar label is gebaseerd op een reeks criteria die strenger zijn dan de geldende wetgeving en die controleerbaar zijn. Die controle gebeurt door een onafhankelijke controleorganisatie, die erkend (geaccrediteerd) is om die specifieke controles uit te voeren. De organisatie die het label beheert is transparant. Alle informatie over ondermeer de criteria en de lastenboeken is openbaar en kan op een eenvoudige manier opgevraagd worden. De criteria zelf worden ontwikkeld in samenspraak met alle stakeholders (producenten en/of sectororganisties, consumentenorganisaties, vakbonden en NGO's).

Voedinglabels onder de loep

Uit onderzoek blijkt dat een aantal voedingslabels goede garanties bieden voor de consument. Sommige labels leggen de nadruk op milieucriteria, zoals bijvoorbeeld Naturland en OK compost. Andere labels, waaronder Rainforest Alliance en Bio Equitable, houden rekening met zowel sociale als milieucriteria.

Een aantal andere voedingslabels stellen teleur na onderzoek door het Netwerk Bewust Verbruiken. Ze gaan nauwelijks verder dan de wetgeving of weigeren hun lastenboek openbaar te maken. Zo stelt Flandria, een label dat beheerd wordt door een aantal Belgische veilingen, voorwaarden inzake hygiëne en kwaliteit van (Belgische) groenten en fruit, maar de meeste van deze voorwaarden zijn reeds wettelijk verplicht. Wat betreft milieubeheer zijn er administratieve vereisten voor het behalen van het label, maar doordat geen becijferde normen worden opgelegd is er onvoldoende garantie dat het werkelijk om milieubewuste teelt gaat. Een ander voorbeeld is Meritus. Ook dat label bestaat voor het grootste deel uit wettelijke bepalingen waar alle rundsvlees in België aan moet voldoen. Het label bevat geen milieu- of sociale criteria. Een derde voorbeeld betreft 'Dolfijnvriendelijk gevangen'. Het logo en de vele varianten, beweert dat de vis werd gevangen zonder dolfijnen in gevaar te brengen. Er is echter geen lastenboek te vinden en het label wordt niet gecontroleerd. Bijgevolg geeft het geen enkele garantie dat de vis werkelijk op een dolfijnvriendelijke manier werd gevangen. De informatie op labelinfo.be is dus meer dan ooit onmisbaar voor de consument, die door allerlei campagnes overtuigd wordt om producten zonder duurzame meerwaarde aan te kopen. Door zijn analyses garandeert labelinfo.be consumenten objectieve informatie over de verschillende labels.

Labels vergelijken

Om de grote hoeveelheid aan labels overzichtelijk te presenteren, worden de labels afgebeeld in 3 verschillende categorieën: productlabels, bedrijfslabels en pictogrammen. Wie liever zoekt per productcategorie, kan klikken op één van de meer dan 20 rubrieken, waarna je een overzicht krijgt van alle labels uit de gekozen sector. Daarnaast is het op labelinfo.be nog steeds mogelijk om verschillende labels gaande van vaatwassers, textiel en computers tot biologische landbouw, met elkaar te vergelijken. Alle beoordelingen van de labels staan per productcategorie in éénzelfde tabel gerangschikt, zodat je een goed zicht krijgt op de verschillen ertussen. Nieuw is dat je door een handig systeem van kleurencodes nog eenvoudiger te weten komt welk label de strengste milieu- en/ of sociale criteria heeft voor iedere productcategorie.

Meer dan 40 nieuwe labels op labelinfo.be

Labelinfo.be, de databank die labels beoordeelt op gebied van duurzaamheid, werd recent uitgebreid met meer dan 40 nieuwe labels, voornamelijk uit de voedingssector. Een aantal voedingslabels blijken goede duurzaamheidsgaranties te bieden voor de consument, terwijl andere voedingslabels echter weinig of niets zeggen over de duurzaamheid van het product. Nog andere labels lijken duurzaam, maar maken hun lastenboek niet openbaar en worden niet gecontroleerd. De site hanteert een handig systeem dat per productcategorie via kleurencodes aangeeft welk label de strengste milieu- en/of sociale criteria heeft.

Labelinfo.be is in België uitgegroeid tot de referentie op vlak van duurzaamheidslabels. De website geeft bezoekers uitgebreide informatie over de inhoud van en de controle op verschillende labels uit een breed gamma aan productgroepen (elektrische apparatuur, cosmetica, schoonmaakmiddelen, kleding, toerisme,...).

Behalve labels uit de voedingssector werden er eveneens fiches toegevoegd voor papierlabels, ISO-normen en verpakkingen. Dit brengt het totaal aantal labels op de site op meer dan 90. Voorbeelden van nieuw toegevoegde labels zijn het MSC label, UTZ CERTIFIED en het V-label.

www.labelinfo.be is een initiatief van Netwerk Bewust Verbruiken (NBV). Het project wordt ondersteund door Leefmilieu Brussel en FOD Leefmilieu. De uitbreiding van labelinfo.be kadert in het project 'Duurzame voeding: labels en vormingen' dat het NBV samen met zijn partners Ecoconso en Velt uitvoert, met steun van Leefmilieu Brussel, en waarbij ook een lespakket werd opgesteld en vormingen worden gegeven aan lesgevers voeding/koken in Brussel.

Meer info: info@bewustverbruiken.be